Tarayıcı Savaşları: Kim ne getirdi?

İnternetin şu 10-15 yılda nasıl geliştiğini düşündüğümde gerçekten korkuyorum. Her ne kadar Geleceğe Dönüş II‘de 2015′te uçan otomobiller göreceğimiz öngörülse de, bilgisayar teknolojilerinde böyle bir ivmeyi daha bu çağın başında yakaladığımızı söylemek sanırım abartı olmaz. 10 senedir hangi tarayıcılar neler getirmiş, artıları-eksileri neler, bu mücadele kimler arasında geçmiş: incelemeye değer bir konu.

Tarih öncesi devirler…

Aslında wikipediadan öğrendiğim kadarıyla ilk çıkan “görüntülü tarayıcı” olan Mosaic, daha sonraları diğer tarayıcıların gelişmesine önayak olmuş. Estetik olarak hiçbir artı getirmemesinin yanında, unix için yazılıp windows ve mac versiyonlarının da piyasaya sürüldüğünü duyunca ağzım açık kaldı. Daha o zamandan cross-platform kavramının önemini anlamışlar ya, helal olsun.

İlk kral: Netscape Navigator

Nedense gri ve lacivert ağırlıklı renkleri yüzünden oldum olası itici bulduğum Netscape tartışmasız bir zamanların en çok kullanılan tarayıcısıydı. Ama kim ne derse desin o zamanlar tek bildiğimiz internet sitesi olan www.metu.edu.tr yazıp kum saatinin dönüşünü izlemek ayrı bir keyif verirdi. Zaman içinde internet explorer hakimiyetine karşı Communicator gibi atılımlar yapmaya çalışsa da Netscape ismini ne yazık ki Windows’la doğan çocuklar öğrenemedi.

Tekelin ustasıyım: Internet Explorer

Microsoft’un bir pazarlama harikası olarak değerlendirebileceğim Internet Explorer gerçekten bilgisayarlarda Coca-cola başarısı yakaladı. Uzun yıllar boyunca, belki bugün böyle değil ama, insanların kafasına internet = mavi e simgesi olarak yerleştiren, site tasarımcılarının yaptıkları sayfaların altına “Bu sayfa IE4.0′da en iyi görüntülenir” koymayı gurur verici bir şey olarak görmelerini sağlayan bu strateji kesinlikle amacına ulaştı. Bu IE için yarışa 5 adım önde başlamak demek. Gelelim yarışta IE’yi 30 adım geriye götüren nedenlere:

• Getirdikleri: IE hayatımıza fazla bir şey getirmedi doğrusu. Biraz sadelik, belki kuralları yıkarak css standardında esneklik.
• Eksileri: Saymakla bitmez. Öncelikle, bugüne kadar neredeyse tüm sürümlerinde W3C tarafından belirtilen standartlara uymayarak farklı etiketler tanımlamış ve tarayıcılar arasında uyumsuzluğu başlatmıştır. Bunun asıl amacı, firmanın yine kendi ürünü olan Frontpage’in ve dolayısıyla işletim sisteminin tekel olmasını sağlamak. Daha sonra sürekli devam eden güvenlik sorunları. ActiveX ve VBScript problemi. PNG resimlerinin görüntülenmesindeki sorun. İşletim sistemiyle beraber yüklenip son kullanıcıya seçme hakkı verilmemesi. Ve aklıma gelmeyen birçok madde.

Tabii ki kırmızı hap: Firefox

Netscape’in kaynak kodlarını açması üzerine başlayan Mozilla çalışmaları, her ne kadar linux camiası tarafından bilinse de, genel bilgisayar kullanıcılarının tanışması Mozilla Firefox 1.0 sürümünün çıkmasına denk düşer. Şu anda 1.5 sürümü stable olan Firefox’un 2.0 sürmünün de yol haritası belirlendi. Eminim ki IE geliştiricileri Firefox 1.0 çıktığında kafalarını duvarlara vurmuşlardır :)

• Getirdikleri: Tabbed browsing (sekmeli sörf diyelim), kendinden gelen adware ve spyware koruması, virus ve wormlara karşı daha az açık, resume edilebilen downloadlar, cross-platform uyumluluğu, RSS’in yaygınlaşması, W3C standartlarına uyum, taşınabilir olması, rahat eklenti yazılabilmesi, neredeyse her işi yapan eklentilerin bulunması, görünüm değiştirme, vb…
• Eksileri: Belki Firefox’un getirdiklerini daha önce bazı tarayıcılar denemiştir, ama tarayıcıların kalitesindeki çıtayı yükselten kesinlikle popülerliğinin de etkisiyle Firefox olmuştur. Şimdilik eksileri yavaş açılması, bellekte giderek şişmesi, ve eklentilerine verdiği haklar yüzünden bazen güvensiz oluşu (greasemonkey eklentisinde bazı sorunlar yaşanmıştı mesela).

İnternet insanının tarayıcısı: Flock

Açık kaynak kodlu Firefox üzerine yazılan Flock bazı yeni özellikleriyle dikkatimi çekti. Gününü internette sörf yapmakla geçiren, yeni sitelere aç olan, arada bir günlüğünü düzenleyen kişiler için gelecekte güzel bir alternatif tarayıcı olacağı inancındayım. Baksanıza, İngiltere’nin internet magazini bile önermiş.

• Getirdikleri: Hızlı del.icio.us güncellemesi ve kullanımı, blogger ve flikr’a kolay içerik eklenmesi, hızlı history search, favorileri etiketleme.
• Eksileri: Henüz beta hatta alpha aşamasında olan Flock şimdilik fazla günlük kullanıma uygun değil. Ama test etmek için indirilebilir.

Bu piyasada ben de varım: Opera

Opera da artık yılların getirdiği tecrübeyi ücretsiz internet tarayıcıları piyasasında kullanıp kendi payına düşeni almak istiyor. 8.5 sürümüyle “fast, safe, easy to use” sloganına yakışır bir tarayıcı sunan Opera bazı yönlerden gerçekten de hızlı.

• Getirdikleri: Restart istemeden görünümün değişmesi, SVG resim formatını desteklemesi, sesle kontrol edilebilme, açık tüm tabları sezon olarak kaydedip daha sonra hepsini aynı anda açabilme, gömülü mail istemcisi.
• Eksileri: Henüz firefox kadar popüler değil ama yakın zamanda pazar payını artıracağı kesin. Eski sürümlerinin halen kendini IE olarak tanıtması da başka bir sorun.

Bir deneme: AOL Browser

AOL bence yaptığı işlerde fazla başarılı olamıyor, ya da US dışından öyle görünüyor. Her ne olursa olsun bu yeni tarayıcı denemesi için reklam konusunda Microsoft’la Google’ın kapışmasına şahit olduğumuza göre sanırım önemli bir atılım AOL için. Henüz neler getireceği ya da eksilerini yazmaya lüzum görmüyorum. Test etmek isteyenler http://beta.aol.com/ adresinden AOL Explorer 1.2 bağlantısını takip ederek indirebilirler.

Geleceğin Tarayıcısı

Sonuç olarak görülüyor ki farklı tarayıcılar insanların hayatını kolaylaştırıcı seçenekler sundukça bunlar standart haline gelip yeni arayışlara girişiliyor. IE yeni sürümünde tabbed-browsing olayını kullanıyor, hatta RSS feed ikonu için Firefox’un ikonunu seçiyorsa dünün artı puan kazandıran özellikleri artık normal karşılanacak.
Benim tercih sıram şu şekilde olmaya devam edecek:

Kullanılan bazı kaynaklar

• Are the Browser Wars Back?
• Wikipedia: Browser Wars

Yorumlar - Başa Dön

Yorum Yazın