Özgür Yazılımın Etkisi
29 Kasım 2005 tarihli, Tanıtımlar köşesine ait yazı.
2004′ün özellikle son çeyreğinde, tekelleşmiş yazılımların pazar paylarını azaltan kaliteli, opensource programların geliştirilmesiyle birlikte günlük hayatta sıkça kullandığımız birçok masaüstü ve internet aracına alternatifler gelmeye başladı. Başta Windowz alternatifi Linux’lar olmak üzere, Micros~ ürünlerinden opensource ürünlere hızlı bir geçiş söz konusu. Peki bunun sebepleri nedir? Şöyle kısaca sıralayabiliriz:
- Açık kodlu yazılımlar olduğundan aynı anda yüzlerce kişi tarafından geliştirilebilen programlar olması,
- Genellikle bu programların ücretsiz dağıtılması,
- Çok güvenli olması, Micros~ ürünleri gibi binlerce açığının bulunmaması,
- Virüs saldırılarına karşı daha dirençli olmaları,
- Sistem kaynaklarını aşırı kullanmayıp çok hızlı ve verimli olmaları,
- Kullanıcının isteğine göre şekillenebilmeleri, esnek olmaları.
Kısa bir girişten sonra artık tanıtacağım programlara geçebilirim. Bu programlar, piyasada popüler olan, en iyisi olarak nitelendirilen programlardan çok daha verimli çalışmakta ve yukarıdaki özellikleri barındırmaktadırlar.
1) Mozilla Firefox
Internet tarayıcılarında geçen sene yarısına kadar Micros~ IE’nin gözle görünür bir üstünlüğü vardı. Netscape tarayıcılarının ve Opera versiyonlarının çabaları nafileydi; piyasada tekelleşmiş, neredeyse tüm bilgisayarlarla birlikte verilen Windowz’un içinde gelen IE’nin tahtını ele geçiremediler. Ama bir gün, Linux ortamında tecrübesiyle ünlü Mozilla, Firefox adında tatlı, şirin bir tarayıcı sürdü internete. Bu tarayıcı hem Windowz’ta, hem Linux’ta çalışıyor, performanstan ödün vermiyor, üstüne üstlük herkes tarafından geliştirilebiliyordu. Bunu gören kullanıcılar Firefox’u bir ayda milyonlarca kez indirerek tepkilerini açıkça dile getirdiler.
Firefox gerçekten güzel bir internet tarayıcısı, 5 megabayttan küçük dosya boyutuyla modem kullanıcısının bile hemen indirebileceği boyutta. IE’nin en büyük sorunu olan güvenlik konusunda gerçekten çok iyi. Bunun yanı sıra IE’ye ek olarak birçok özellik mevcut, mesela tarayıcı penceresinde sekmeli gösterim, mesela durdurulabilir dosya indirme, mesela kolay plug-in kurulumu, mesela çok yararlı eklentiler (extention)…
Eklentiler demişken birkaçından bahsedeyim. En çok sevdiklerimden biri Gmail Notifier eklentisi, tarayıcının sağ altındaki durum çubuğunda duruyor, gmail hesabınıza yeni posta geldiğinde haber veriyor, tek tıklamayla gmail a giriş yapıyor. Bir diğer eklenti Image Zoom, bu ise sayfadaki bir resmi tek tıklamayla büyütüp küçültebiliyor, hem de aynı sayfa içinde. Kullandığım ve acayip yararlı bulduğum, belki site tasarımı yapanların işine yarayacak başka bir eklenti ise Web Developer; bununla css kodlarını test edebilir, sayfada gizlenmiş ne varsa görebilir, daha birçok şey yapabilirsiniz (ne demekse?!).
“Ben sevmedim bu tarayıcının görünüşünü” diyorsanız tek tıklamayla internetten başka görünümler (theme) indirebilirsiniz.
Kısacası Firefox artık bilinen ve sürekli gelişen bir tarayıcı. Denemenizde yarar var.
2) Miranda IM
İşte süper bir mesajlaşma programı, Miranda. Nasıl anlatabilirim ki? Şöyle başlayalım: eğer ICQ’nun hantallığından, reklamlarından sıkıldıysanız, eğer MSN Messanger’ın zırt pırt açılmasından gına gelmişse, ya da Windowz’un içinde gelmesi sizin için itici oluyorsa; ya da ben hem ICQ’ya, hem MSN’e, hem Yahoo!ya aynı programla bağlanmak istiyorum diyorsanız, Miranda tam size göre.
Miranda da Firefox gibi aslında, aynı anda birçok kişi Miranda için eklenti geliştiriyor. Sitesinde indirebileceğiniz binlerce plug-in, eklenti, smiley paketi, görünüm, ikon paketi vs. var. Programın neredeyse tüm özellikleri değiştirilebilir. İsterseniz tüm ikonlarını değiştirebilir, başlığının görünmemesini sağlayabilir, yapmak istediğiniz her şeyi yapabilirsiniz.
Birkaç eklentiyi tanıtmam gerekirse, en önemlilerini sırayla söyleyeyim. Shell context menu for transfer eklentisi dosyalara sağ tıkladığınızda bir miranda menüsü görüntüler ve çevrimiçi olan kişiye o dosyayı göndermenizi sağlar. Received Files Folder eklentisi ise kişiye sağ tıkladığınızda o kişiden gelen dosyaların bulunduğu klasörü açan bir seçenek oluşturur. YAMN e-posta hesaplarınızı belirttiğiniz aralıklarla kontrol etmenizi sağlar. Birthday Reminder listenizdeki kişilerinin doğum günlerini hatırlatır.
Dediğim gibi, Miranda ile hem ICQ’ya hem MSN’e hem de Yahoo!IM’a aynı anda bağlanabilir, tüm bunları daha hızlı ve esnek, daha az sistem kaynağı kullanan bir programla çalıştırabilirsiniz. İsterseniz kaynak kodunu değiştirip derleyebilir, kendi işinize yarayan bir eklenti yazabilir, kendi temanızı oluşturabilirsiniz. Merak edenler için, Miranda GPL lisansı altındadır.
Son söz: Firefox ve Miranda’yı kesinlikle öneririm. En azından kurup bir deneyin, özgür yazılımın keyfini çıkarın…
Bu yazı Aralık 2004′te meramfenliler.org internet sitesinde yayınlanmıştır.